Κόλαφο για τον κ. Αθανάσιο Αραμπατζή αποτελεί η υπ’ αριθμ. 219/2009 απόφαση του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών. Μια απόφαση που έχει να κάνει με τη βάναυση και ιταμή επίθεση του εν λόγω δημοσιογράφου κατά της συναδέλφου μας κ. Σταυρούλας Σάββα, πριν από ενάμισι χρόνο περίπου. Θυμίζουμε εν τάχει τα γεγονότα: Η κ. Σάββα υπέγραψε, ως Γραμματέας του Δ.Σ. της Ε.Λ.Μ.Ε. Σερρών, μια ανακοίνωση του σωματείου της που περιείχε την έκφραση «έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν». Ο κ. Αραμπατζής θεώρησε αυτή την έκφραση λανθασμένη και, ισχυριζόμενος ότι η μοναδική σωστή έκφραση είναι η έκφραση «εξέστω Κλαζομενίοις ασχημονείν», επιτέθηκε από την εκπομπή του με ανοίκειο και προσβλητικό τρόπο στην κ. Σάββα. Γι’ αυτή την επίθεση η κ. Σάββα υπέβαλε αγωγή κατά του κ. Αραμπατζή και του τηλεοπτικού σταθμού «ΔΙΚΤΥΟ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ». Η αγωγή εκδικάστηκε τον περασμένο Μάιο ενώπιον του Πολυμελούς Πρωτοδικείου Σερρών, το οποίο πρόσφατα εξέδωσε την απόφασή του.
Σεβόμενοι την εξαιρετικά κοπιώδη εργασία που απαιτείται εκ μέρους των δικαστικών λειτουργών για την έκδοση μιας απόφασης και επιπλέον μη έχοντες νομικές γνώσεις, θεωρούμε ότι δε μας πρέπει να σχολιάζουμε τις δικαστικές αποφάσεις. Παραβαίνοντας ωστόσο τις αρχές μας θα σχολιάσουμε μόνο το φιλολογικό—γλωσσικό σκέλος της δικαστικής απόφασης, για το οποίο μπορούμε να έχουμε άποψη και το οποίο κυρίως μας ενδιαφέρει. Και θα χαρακτηρίσουμε την απόφαση μνημειώδη, καθόσον οι λειτουργοί της Θέμιδος όχι μόνο δέχονται ανεπιφύλακτα την ορθότητα της έκφρασης «έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν», αλλά και τεκμηριώνουν την άποψή τους με τρόπο που θα ζήλευαν όχι μόνο οι φιλόλογοι, αλλά και οι γλωσσολόγοι. Γι’ αυτό και αξίζει να παραθέσουμε εδώ αυτολεξεί ένα απόσπασμα από τις σελίδες 14–15 της εν λόγω απόφασης:
«…Η αλήθεια είναι ότι και οι δύο ως άνω εκφράσεις είναι σωστές, αλλά έχουν διαφορετική σημασία. Στην αρχαία ελληνική γραμματεία απαντάται η έκφραση «εξέστω Κλαζομενίοις ασχημονείν», η οποία σημαίνει «ας επιτρέπεται στους Κλαζομενίους να διαπράττουν απρέπειες». Η έκφραση αυτή παραδίδεται από τον ελληνιστή Ρωμαίο συγγραφέα Αιλιανό Κλαύδιο και σημαίνει παραχώρηση, συγχώρηση και ανοχή σε μια απρεπή συμπεριφορά. Η φράση οφείλεται στη φήμη που είχαν αποκτήσει στην αρχαιότητα οι Κλαζομένιοι ως άσεμνοι και ανήθικοι, φαίνεται δε ότι ξεκίνησε να λέγεται από την αρχαία Σπάρτη, όταν μερικοί Κλαζομένιοι μέτοικοι μαύρισαν με καπνιά τους θώκους των εφόρων. Όταν οι έφοροι της αρχαίας Σπάρτης το πληροφορήθηκαν, έβαλαν τον κήρυκα να φωνάζει «εξέστω Κλαζομενίοις ασχημονείν», καθώς ήθελαν να καθησυχάσουν τους Σπαρτιάτες, γιατί αυτοί αγανακτούσαν και δυσφορούσαν έντονα με τα καμώματα των Κλαζομενίων. Το «εξέστω» σήμαινε δηλαδή παραχώρηση και επιεική αντιμετώπιση μιας μη αρεστής συμπεριφοράς. Και οι έφοροι επέδειξαν αυτή την ανοχή, γιατί δεν ήθελαν να χαλάσουν τις σχέσεις της Σπάρτης με μια σημαντική συμμαχική πόλη.
Περαιτέρω η έκφραση «έξεστι Κλαζομενίοις ασχημονείν» καθιερώθηκε ως παροιμιακή φράση στη νεοελληνική γλώσσα και χρησιμοποιείται πάντοτε περιφρονητικά και απαξιωτικά και με αυτή επισημαίνεται και δηλώνεται ότι κάποιος είναι γνωστός για την απρεπή συμπεριφορά του. Η ως άνω έκφραση είναι γραμματικά και συντακτικά σωστή, σημαίνει ότι «είναι αναμενόμενο οι Κλαζομένιοι να διαπράττουν απρέπειες» και χαρακτηρίζει τη ροπή κάποιου ανθρώπου στην ασχημοσύνη. Έχει δε καταχωρηθεί αυτούσια σε λεξικά εγνωσμένου κύρους επιστημόνων και μεταξύ άλλων στο Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας (εκδόσεις Κέντρο Λεξικολογίας, Αθήνα 2002, σελ. 306) του Γεωργίου Μπαμπινιώτη, καθηγητή Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Νέο ελληνικό λεξικό της σύγχρονης δημοτικής γλώσσας (εκδόσεις Εκδοτική Αθηνών, Αθήνα 1995, σελ. 483) του Εμμανουήλ Κριαρά, ομότιμου καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στην Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica (εκδόσεις Πάπυρος, Τόμος 34ος, σελ. 427) και στο Λεξικό Λαϊκής Σοφίας (εκδόσεις Σμυρνιωτάκη, Αθήνα 1995, σελ. 192–193) του Τάκη Νατσούλη. Το φαινόμενο της καθιέρωσης τέτοιων φράσεων είναι σύνηθες στα πλαίσια των εξελικτικών φάσεων, επιδράσεων, μεταβολών και μεταλλάξεων, αλλοιώσεων και συγκράσεων που παρατηρούνται στη γλώσσα μας. Άλλωστε δεν υπάρχει υποχρέωση να χρησιμοποιείται πάντοτε αυτούσια μια έκφραση που απαντά στην αρχαία ελληνική γραμματεία, η οποία μπορεί να τροποποιηθεί σύμφωνα με τις εκάστοτε γλωσσικές ανάγκες…».
Αυτά από τους δικαστικούς λειτουργούς. Τα περαιτέρω σχόλια και τα συμπεράσματα τα αφήνουμε στην κρίση των Σερραίων πολιτών…
Κώστας Πολύζος
Φιλόλογος
|
